Shams-e-Tabrizi.blogfa.Com

تار و استاد بيگجه خاني

shams-e-tabrizi — Sat, 23 Dec 2006 03:32:18 GMT

مقدمه: از آنجائیکه علاقه شدیدی به سبک کارهای استاد بیگجه خانی دارم ترجیح دادم که با اجازه ی دوستان این پست از مطالب وبلاگ را به این استاد بزرگ اختصاص دهم. با اینحال با تمام سعی و تلاشی که انجام دادم نتوانستم منبعی مطمئن و معتبر برای بدست آوردن اطلاعاتی از زندگی استاد بدست بیاورم.اندک اطلاعات زیر نیز با کمک یکی از دوستان تهیه شد که از ایشان بسیار ممنونیم.

جا دارد که در اینجا یادی از استاد بزرگ و دلسوز جلیل شهناز کنیم که مدتی است در بستر بیماری میباشند. از خداوند متعال برای سلامتی هر چه زودتر ایشان شفای عاجل می طلبیم.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

استاد غلامحسين بيگجه خاني در سال 1297 شمسي در محله ي سنجران تبريز چشم به جهان گشود.پدرش حسينقلي خان از استادان صاحب نام و نوازنده ي چيره دست تار بود. بيگجه خاني از شش سالگي نزد پدر به آموختن تار پرداخت و پس از مرگ او ( در سال 1310 شمسي ) نزد رضا قلي زابلي كه از شاگردان مشهور پدرش بود، فراگيري تار را ادامه داد. دوران جواني را با شنيدن صفحات سنگي قديمي از استاداني چون آقا حسينقلي، درويش خان، ني داوود و علي اكبر شهنازي گذراند و بعدها از محضر دو استاد برجسته ي آواز، مير علي اصغر صادق الوعد و اقبال آذر ، بهره هاي فراوان برد. در همين ايام بود كه با استاد چيره دست دايره، حاج محمود فرنام، آشنا شد و اين آشنايي به همكاري صميمانه اي منجر شد كه حدود 50 سال دوام آورد.
استاد بيگجه خاني مدت 25 سال سرپرستي اركستر شماره ي يك راديو تبريز را بر عهده داشت و مدتي نيز در كارگاه موسيقي كودكان و نوجوانان تبريز به تدريس تار پرداخت. زندگي پر بار اين هنرمند بزرگ و فروتن در 24 فروردين 1366 به پايان رسيد.

روحش شاد ، يادش گرامي

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

آلبوم زیر از آثار بسیار زیبا و ماندگار استاد بیگجه خانی میباشد که با همکاری استاد بزرگ محمود فرنام همراه میباشد.امیدواریم که مورد رضایت دوستان قرار بگیرد:

[ تار استاد بيگجه خاني | فرمت : mp3 | حجم : 4.18 مگابايت ]

[ تار استاد بيگجه خاني | فرمت : mp3 | حجم : 3.85 مگابايت ]

[ تار استاد بيگجه خاني | فرمت : mp3 | حجم : 4.12 مگابايت ]

[ تار استاد بيگجه خاني | فرمت : mp3 | حجم : 4.22 مگابايت ]

دیوان حافظ ... کلیات شمس تبریزی مولانا

shams-e-tabrizi — Thu, 12 Oct 2006 03:07:18 GMT

ديوان اشعار حافظ شيرازي به مناسبت روز بیستم مهر، روز بزرگداشت حافظ:

{ دیوان اشعار لسان الغیب | فرمت : exe |حجم : 1.63 مگابايت ‌}

و كليات اشعار شمس تبريزي به مناسبت روز هشتم مهر، روز بزرگداشت حضرت مولانا جلال الدين رومي :

{ کلیات شمس تبریزی | فرمت : exe | حجم : 627 كيلو بايت }

نکته : فایلها بصورت exe بوده و قابل نصب و اجرا بر روی ویندوز xp نیز میباشند.

....................................................................................................................................

و چند تك آهنگ قديمي از استاد شهرام ناظري كه فكر ميكنم جزء آثار ابتدائي استاد محسوب مي شوند.

{ کاروان | فرمت : wma | حجم : 1.35 مگابايت }

{ آزادی | فرمت : wma | حجم : 1.30 مگابايت }

{ دلیرانه | فرمت : wma | حجم : 1.25 مگابايت }

{ ای برادر | فرمت : wma | حجم : 687 كيلو بايت }

{ ای ایران | فرمت : wma | حجم : 724 كيلو بايت }

{ ناظری و مشکاتیان | فرمت : wma | حجم : 1.00 مگابايت }

نی

shams-e-tabrizi — Fri, 21 Jul 2006 04:25:18 GMT

موسيقي ايران زمين با توجه به اصالت و قدمت تاريخي خوشبختانه با وجود فراز و نشيبها و کشتارهاي جمعي در جنگها و خونريزيهاي خانه به خانه در طول تاريخ، هنوز منحصر به فرد است و مختصات و مشخصات آن هنوز در رگ موسيقايي اکثر همسايگان جغرافيايي امروز اين کشور ساري و جاريست و پرواضح است که هر تاثير گذاري اي را تاثير پذيري اي در کار است و اسناد و مدارک مستند به وضوح اثبات کننده و گوياي آن است، از طرفي حلقه هاي گمشده و پراکنده نيز کم نيستند که با استنتاج تاريخي آن نتيجه بدست امده را به وضوح به رشته تحرير در آوريم و اين رشته سر دراز دارد.

هرجا سخن از موسيقيست، بلافاصله ساز مربوط به آن متصور ذهن ميشود و براي پي بردن به قدمت آلات موسيقي و اثبات زمان و مکان موجوديت آن احتياج به سند کتبي و کتيبه هاي سنگي و بازيافته هاي زير زميني موجود در موزه هاي دنيا الزامي است و با مطالعه و پژوهش هويت هرکدام آنها به اين نتيجه مي رسيم که هيئت و شکل تکميل شده آنهاست که در اقصي نقاط کشورهاي مختلف امروزه در خدمت موسيقي است، از جمله اگر اين ويژگي سازهاي امروزه موسيقي ايراني را پي بگيريم، بعضي از آنها به عقيده باستان شناسان عمر چندين هزار ساله دارد و سند معتبري براي ديرينگي و اصالت موسيقي ايراني بشمار مي رود. آلات خيلي کهن ايراني که به دوره قبل از ساساني مرتبط مي شود قره ني و نوعي چنگ و سازي با چهارتار (شايد شيشک يا رباب باشد) اسم برده شده است.

بحث باز شده را اگر به دو دوره قبل و بعد از اسلام، منقسم کنيم به جرات مي شود گفت که "ني" از قديمي ترين آلات موسيقي است که اختراعش ملهم از ناي و حنجره انسانيست و بدين جهت است که نزديکترين صوت را به صداي آدمي که بنظر قدما اشرف آلات است، دارد.

ناي در زبان پهلوي بصورت "ناز" (naz) و در زبان عربي به صورت "الناي" آمده و در اشعار شعراي بسياري به آن اشاره شده است.

ني از ساده ترين و طبيعي ترين سازهاي موسيقي بادي است که با روييدن در نيستان از زمين همواره به آساني در دسترس انسان بوده و با مختصر تصرفي و ايجاد سوراخ در آن قابل استفاده است. در دوره هاي مختلف ني را سرمشق قرار داده و از روي آن سازهاي بادي مختلف بوجود آورده اند.

در ايران مشهورترين ناي، "ني هفت بند" است که بصورت عمودي نواخته ميشود و تا آنجايي که ميدانيم نواختن ني به اين صورت، که بي زبانه است و بصورت عمودي لاي دو دندان قرار ميگيرد و صداهاي رنگارنگ از آن استخراج ميشود مختص ايرانيان است.

ناي بخاطر صداي مخصوص و بسيار متنفذش در مجامع متصوفه و عرفا داراي ارج و قرب خاصي است و مولانا جلال الدين رومي به آن اشارتهاي فراواني دارد. در موسيقي نواحي ايران انواع ناي استفاده مي شود و به باور خيلي ني هفت بند کامل ترين ناي هاست.

ني هفت بند مناسبترين ناي براي نواختن موسيقي رديفي است که از بوته ني ساخته ميشود، هفت بند آن شش سوراخ دارد که پنج تاي آن در روي سطح استوانه و ديگري در پشت تعبيه شده است.

ساز ني مصداق کامل "سهل ممتنع" که در عين سادگي از دشوارترين سازهاست.

احتمالا سادگي ساخت که خود موجب پيدايش الگوهاي غير استاندارد و در نهايت باعث محدود شدن سطح تکنيکي ني شده بود را بتوان عامل اصلي عدم ثبات در جايگاه اصلي ني دانست. توضيح آنکه، براي توسعه و رشد امکانات فني و تکنيکي يک ساز، لازم است ابتدا ساختار آن، طبق الگويي دقيق و کارشناسي شده، طراحي و ساخته شود تا نواختن آن با حداکثر قابليت اجرايي، ميسر گردد.
بر اساس اطلاعاتي که از ضبط اولين صفحه هاي موسيقي ايراني در دست است، تکنيک نوازندگي سازهايي همچون تار، ويلن، کمانچه به نسبت ني در سطح بالاتري قرار دارد. تنها ضبطي که در گذشته از ني انجام شده تکنوازي و جواب آواز نايب اسدالله اصفهاني است که بنا به روايتي اولين کسي است که ني را به سبک "دنداني" مي نواخته. ني از جمله سازهايي است که در تاريخ موسيقي ايران جايگاه پرفراز و فرودي از دربار پادشاهان ساساني تا همدم بودن با شبانان داشته؛ ولي هيچگاه نتوانست قابليت اصلي خود را نشان دهد که بتواند مانند سازهايي از قبيل عود، تار،سنتور و انواع مختلف سازهاي آرشه اي و مضرابي جايگاه نسبتا ثابتي در بين موسيقي دانان و مردم پيدا کند.
اين ساز پر رمزو راز به وسيله سلاله اي معتبر از استاد به شاگرد تحويل و تا به امروز حفظ و حراست گرديده و نوازندگان قابل ملاحظه اي در نسل امروز فعالند که در دانشگاه ها و هنرستان ها و آموزشگاه ها مشغول تربيت استادان آينده اين ساز ميباشند.

استاد و صاحب سبک معتبر و نامداري که زمان قاجار سر سلسله و "مکتب دار" ني بوده و و اصول بي بديلي را بنا نهاد نايب اسدالله اصفهاني استاد مسلم ني است که در اواخر عصر قاجار ميزيسته و حتي نوازندگان کنوني ني از دست پروردگان و تربيت شدگان آن مکتبند.

از سخنان قصار او چنين روايت است که گفته: " من ني را از اغل گوسفندان به دربار پادشاه برده ام"

يکي از شاگردان معتبر ايشان استاد مهدي نوايي که به استادي در نوازندگي ني شهرت بسزائي دارد. از شاگردان مهم و صاحب نام ايشام استاد حسن کسائي است که ني را بامهارت و قدرت و سليقه مخصوص به خود مينوازد.

چند قطعه ی بسیار زیبا از همنوازی نی و دف و تنبک :( فرمتها همگی wma ميباشد. )

1- همنوازي ني و دف و تنبك | حجم : 379 kb

2- همنوازی نی و دف و تنبک| حجم : 431 kb

3- همنوازی و نی دف و تنبک | حجم : 818 kb

4- همنوازی نی و دف و تنبک | حجم : 895 kb

5- همنوازی نی و دف و تنبک | حجم : 1.05 mg

6- همنوازی نی و دف و تنبک | حجم : 1.13 mg

7- همنوازی و نی دف و تنبک | حجم : 1.30 mg

و آلبوم (( از کران زنده رود ۱ )) از استاد بزرگ و مسلّم نی، استاد حسن كسائي :

[ از کران زنده رود 1 | فرمت : wma | حجم : 2.35 مگابايت ‍‌‍]

[ از كران زنده رود 1 | فرمت : wma | حجم : 2.70 مگابايت ]

[ از كران زنده رود 1 | فرمت : wma | حجم : 2.36 مگابايت ]

[ از كران زنده رود 1 | فرمت : wma | حجم : 2.38 مگابايت ]

سفر به دیگر سو

shams-e-tabrizi — Fri, 21 Apr 2006 04:44:18 GMT

سفر به دیگر سو ( یادواره شمس تبریزی )

بدون شک اثر « سفر به دیگر سو » از جمله آثار برتر و ماندگار استاد شهرام ناظری میباشد.
همکاري بي نظير گروه دستان و استاد شهرام ناظري و همچنين محيط منحصر به فرد اين اثر، اين اثر را در زمره ي بهترين آثار استاد و همچنين ديگر آثار موسيقي سنتي قرار داده است.در ابتدا قصد داشتيم اين اثر را در بالاترين کيفيت تقديم کنيم امّا از آنجائي که اين اقدام را يک بي احترامي در زحمات استاد در تهيه ي اين اثر ميدانيم بنابراين مجبور شديم تا مقداري از کيفيت اين اثر را کاهش دهيم.با اين حال تمام سعي خود را کرديم تا کيفيت آهنگها به طوري باشد که شما دوستان از شنيدن آن لذّت ببريد.

اشعار : مولانا جلال الدين محمد بلخي ( رومي )
آهنگ در عاشقي پيچيده ام و آهنگ آب حيات عشق از : شهرام ناظري
دف، تنبک : پژمان حدادي
بربط : حسين بهروزي نيا
سه تار : حميد متبسم، کيهان کلهر
ضبط : اجراي زنده ي واشنگتن 1998
تنظيم : گروه دستان

{دریافت قسمت اول روی الف| فرمت : wma | حجم : ۲.۰۶ مگابایت}

{دریافت قسمت دوم روی الف| فرمت wma | حجم : ۳.۲۹ مگابایت}

{دریافت قسمت اول روی ب| فرمت : wma | حجم : ۲.۳۰ مگابایت}

{دریافت قسمت دوم روی ب| فرمت : wma | حجم : ۲.۳۰ مگابایت}

--------------------------------------------------------------------------------------------------

دریافت

برای دریافت عکس به صورت فول بر روی کلمه ی دریافت کلیک کنید.

شمس تبریزی 1

shams-e-tabrizi — Fri, 31 Mar 2006 20:55:18 GMT

مقدّمه:
از مدّتها پيش به دنبال فرصتي بودم تا به عنوان يکي از علاقمندان به شخصيت و مکتب شمس تبريزي در عالم عرفان،مطلبي کامل و جامع را از اين عارف بزرگ به رشته تحرير درآورده وعرضه کنم. هم اکنون به خواست « حضرت حق » اين مطلب آماده ميباشد. تمام سعي ما بر اين بوده که اين مطلب را در بالاترين سطح و به کاملترين نحو عرضه کنيم.با اين حال اشکالات و کمبودهايي موجود است که اميدواريم پوزش ما را در مورد پذيرا باشيد.
گستردگي حجم مطالب ما را بر آن داشت که آن را به 4 بخش متفاوت تقسيم کرده و هر يک را در فرصتي تقديم نمائيم. اين 4 بخش عبارتند از: 1- زندگي شمس 2- شخصيت شمس3- انديشه هاي شمس 4- گزيده سخنان شمس. هم اينک بخش اول اين مطلب تقديم شما ميگردد و سه بخش ديگر در فرصت هاي بعد ارائه مي گردد.
با تشکّر از دوست خوبم طه کامکار

« قسمت اول : زندگی شمس »

کودکي شمس :
شمس کودکي پيشرو و استثنايي بوده است. از همسالان خود کناره مي‌گرفته است. تفريحات آنها دلش را خوش نمي‌داشته است. بازي نمي‌کرده. آن هم نه از روي ترس و جبر. بلکه از روي طبع و طيب خاطر. پيوسته به وعظ و درس روي مي‌آورده است. خواندن کتاب را به شدت دوست مي‌داشته است. از همان کودکي درباره‌ي شرح حال مشايخ بزرگ صوفيه مطالعه مي‌کرده است.
گوشه‌گيري و زندگاني پررياضت شمس، در کودکي موجب شگفتي خانواده او مي‌شود. تا جايي که پدر با حيرت در کار او به وي مي‌گويد:
- آخر تو چه روش داري؟
- تربيت که رياضت نيست. و تو نيز ديوانه نيستي؟

شمس از همان کودکي درمي‌يابد که هيچکس او را درک نمي‌کند. همه از سبب دلتنگي‌اش بي‌خبرند. مي‌پندارند که دلتنگي او نيز، از نوع افسردگي‌هاي ديگر کودکان است:

« مرا گرفتند به خردکي: - چرا دلتنگي؟ مگر جامه‌ات مي‌بايد يا سيم (نقره) ؟
- گفتمي: اي کاشکي اين جامه نيز که دارم، بستندي!»

در ميان بي‌تفاهمي‌ها، تنها يکي از «عقلاي مجانين»، يکي از ديوانگان فروزانه که از چيزهاي نديده آگهي مي‌داده است. مردي که يکبار براي آزمايش در خانه‌اي در بسته گذاشتندش و بعد بيرونش يافتند. او به شمس احترام مي‌گذارد. و وقتي مي‌بيند پدر شمس بي‌اعتنا به فرزند خود، پشت به او، با ديگران گفتگو مي‌دارد، مشتهاي خود را گره کرده و تهديد گرانه با خشم به پدر شمس مي‌نگرد. و به او مي‌گويد:
«اگر به خاطر فرزندت نبود، براي اين گستاخي تو را تنبيه مي‌کردم.»
و آنگاه رو به شمس کرده و به شيوه وداع درويشان، تعظيم کرده و مي‌گويد: «روزگارت خوش باد!»

اين تجربيات و خاطرات، در ذهن شمس نقش مي‌بندد و از همان کودکي وي را خود برتربين و خودآگاه مي‌سازد. تا جايي که در برابر شگفتي پدر از دگرگوني‌هاي خويش، به او مي‌گويد:

تو مانند مرغ خانگي هستي که زير وي، در ميان چندين تخم مرغ، يکي دو تخم مرغابي نيز نهاده باشند. جوجگان چون به درآيند، همه به سوي آب مي‌روند. ليکن مرغابي، بر روي آب مي‌رود. و مرغ ماکيان و جوجگان ديگر همه بر کنار آب فرو در مي‌مانند.
اکنون اي پدر! من آن جوجه مرغابي‌ام که مرکبش درياي معرفت است.
ظن و حال من اين است:
اگر تو از مني؟ يا من از تو؟ درآ در اين آب دريا!
و اگر نه برو بر مرغان خانگي...
پدر شمس تنها با حيرت و تاثر، در پاسخ فرزند مي‌گويد:
«با دوست چنين کني، به دشمن چه کني؟»

بلوغ شمس :
دوران نوجواني و برزخ کودکي و بلوغ شمس نيز دوره‌اي بحراني بوده است.

شمس در نوجواني، يک دوره سي چهل روزه‌ي بي‌اشتهايي شديد را مي‌گذراند. از خواب و خوراک مي‌افتد. هرگاه به وي پيشنهاد غذا خوردن مي‌شود، او از تمکين سر باز مي‌زند. جهان تعبدش واژگون مي‌شود. تب حقيقت و تشنگي کشف رازها سراپاي وجود او را فرا مي‌گيرد. ترديد دلش را مي‌شکافد و از خواب و خوراک بازش مي‌دارد.شمس از اين تب فلسفي و بحران فکري دوره‌ي نوجواني خود به عنوان «اين عشق»، عشقي که از خواب و خوراک باز مي‌دارد و نوجوان را به اعتصاب غذايي برمي‌گمارد، و او را به عناد با خود و لجبازي با ديگران برمي‌انگيزد ياد مي‌کند.

ليکن مي‌بيند که با اين وصف در محفل اهل دل هنوز وي را به جد نمي‌گيرند و با وجود درگيري در لهيب چنين عشق سوزاني، آواز درمي‌دهند که:
«هنوز خام است! به گوشه‌اي رها کن تا بر خود بسوزد. (پخته گردد).»

شمس را از نوجواني به زنبيل‌بافي عارف -ابوبکر سله‌باف تبريزي- در زادگاهش تبريز مي‌سپارند. شمس از او چيزهاي فراواني ياد مي‌گيرد. ليکن به مقامي مي‌رسد که درمي‌يابد ابوبکر سله‌باف نيز ديگر از تربيت او عاجز است.او بايد پرورشگري بزرگتر را براي خود بيابد و از اين رو به سير و سفر مي‌پردازد. و در پي گمشده‌ي خود همچنان شهر به شهر مي‌گردد.

شمس‌الحق والدين، محمد ابن علي ابن ملک‌داد تبريزي را در شهر تبريز پيران طريقت «کامل تبريزي» خواندندي. و جماعت مسافران اهل دل، او را «پرنده» گفتندي جهت بي‌قراريي که داشت...

شمس پيش از آشنايي با مولانا :
از آنچه در دسترس است چنين برمي‌آيد که شمس را از نوجواني به زنبيل‌بافي عارف به نام ابوبکر سله‌باف تبريزي در زادگاهش تبريز مي‌سپارند. شمس از او چيزهاي فراواني ياد مي‌گيرد. ليکن به مقامي مي‌رسد که درمي‌يابد ابوبکر سله‌باف نيز ديگر از تربيت او عاجز است.
شمس براي جستجوي خويش، رنج سفرهاي طولاني را بر خود هموار مي‌دارد. در اين سفرها به سير آفاق و انفس نايل مي‌گردد. تا جايي که صاحب‌دلان او را شمس پرنده و بدانديشان او را شمس آفاقي يعني ولگرد و غربتي لقب داده‌اند.

شمس در سفرهاي خود به ماجراهاي تلخ و شيرين بسيار، برخورد مي‌کند. گرسنگي مي‌کشد. بخاطر امرار معاش مي‌کوشد تا کارگري کند اما به سبب ضعف بنيه و لاغري چشمگيرش او را به کارگري هم نمي‌برند.

شمس با آزمايش‌ها و خطاهايي شگفت روبرو مي‌شود. به خاطر راست‌گويي از شهر بيرونش مي‌کنند. به خاطر ضعف اندام بر وي خرده مي‌گيرند. طويل و درازش مي‌خوانند و بر وي نهيب مي‌زنند که: «اي طويل! بور تا دشنامت ندهيم!»

اگر درهمي داشت در کاروانسراها مي‌خوابيد وگرنه به گوشه مسجدي پناه مي‌برد تا شايد در خانه خدا که پناه بي‌پناهان است، لحظه‌اي بياسايد. اما در مي‌يابد که مسجد خانه‌ي شخصي خدا نيست. بلکه اجاره‌اي است و صاحب و خادمي ضعيف‌کش دارد که با اهانت تمام بيرونش مي‌کنند.در فراسوي چهره خويش، قلب رنجديده‌اي دارد و بارها آرزوي مرگ مي‌کند. تا جايي که وقتي مي‌بيند جنازه نوجواني را از کنارش مي‌برند، حسرت زده اظهار مي‌کند که:

« اين نامراد پرحسرت را کجا برند؟ ما را ببرند که سالها در اين حسرت خون جگر خورديم.»

شمس علي‌رغم بيزاري از تجمل و دنيا پرستي، گاه به خاطر پرهيز از اهانت خلق، و يا احيانا به خاطر مقاصد خاص ديگري، ناگزير مي‌شود که به توانمندي تظاهر کند. در عين گرسنگي و تهي‌مايگي به جامه بازرگانان در مي‌آمد و بر در حجره خود در کاروانسرا قفل سنگين مي‌زد.

به هر شهر که رفتي در کاروانسراها نزول کردي و کليد محکم بر در نهادي و در اندرون به غير حصير نبودي. گاه‌گاه شلواربند (بند شلوار) دوختي و از آن امرار معاش مي‌کردي.

اين وضع تا زماني ادامه يافت که کم کم به خدمت عارفان بزرگ درميآمد و از نام آنها او نيز از اهانت عوام خلاص يافت. اما به طوري که مشهور است تا واپسين دم عمر هم از زهر دشمنان آرام نداشت.

زندگي مولانا پيش از ظهور شمس :
دوره شمس کوتاه‌ترين ولي پرشورترين دوره‌ي زندگي مولانا بود و تاثير شگفت‌آوري که اين درويش غريبه و اين شيخ لاابالي بر مولانا گذاشت چنان عظيم و زير و رو کننده بود که مريدان مولانا و پيروان پدرش -سلطان‌العلما- را به شدت عصباني کرد.

وقتي شمس به قونيه آمد، چهار سالي از مرگ اولين مربي مولانا، سيد برهان‌الدين محقق ترمذي مي‌گذشت. گفته‌اند که اين سيد حتي پيش از هجرت سلطان‌العلما به غرب، زماني که سلطان‌العلما هنوز در بلخ زندگي مي‌کردند مربي مولانا بود.

هنگام هجرت سلطان‌العلما، سيد در زادگاهش ترمذ بود. سالها بعد سيد مرگ سلطان‌العلما را به خواب ديد و خود سلطان‌العلما به خواب او آمد و او را به قونيه فراخواند. به او «سيد سردان» مي‌گفتند و هيچ‌کس درباره‌ي اسراري که او فاش مي‌کرد شکي به خود راه نمي‌داد. سيد پس از اجراي مراسم عزاداري به جانب قونيه حرکت کرد و يک سال پس از مرگ سلطان‌العلما به قونيه رسيد.

مولانا حدود نه سال با اين سيد حشر و نشر داشت و به توصيه همين سيد بود که براي تکميل دوره‌ي طلبگي به شام سفر کرد و چند سالي در حلب و دمشق به تحصيل علوم پرداخت و با بزرگان و علماي معاصرش از نزديک آشنايي پيدا کرد.

سيد تا پايان عمر سرسپرده سلطان‌العلما بود و مولانا را واداشت کتاب معارف سلطان‌العلما را هزار بار بخواند.

اما اين سيد سردان مرد دانايي بود و مي‌دانست که معارف سلطان‌العلما براي مولانا کافي نيست و اين بود که توصيه کرد به شام برود. و پس از بازگشت او از شام، وقتي که او را در علم «قال» تکميل ديد به او گفت که حالا ديگر نوبت علم «حال» آمد.

وقت آن بود که مولانا از پيله‌اي که به دور خود تنيده بود درمي‌آمد و به سوي عوالم ديگري پر مي‌کشيد و براي اين کار لازم بود کسي از بيرون سوزني يا ميخي توي اين پيله فرو کند. سيد مرد اين کار نبود. خود او توي پيله بود. اما مي‌دانست که اين کار لازم بود و خبر داشت که دير يا زود سوزنگر دلاوري از راه مي‌رسيد و اين کار به دست او انجام مي‌گرفت.

از همين جاست که مي‌گويند سيد ظهور شمس را پيش بيني کرده بود.....

پيشينه آشنايي شمس با مولانا :
سيد سردان ظهور شمس را پيش‌بيني کرده بود. از گفتار خود شمس در مقالات پيداست که شمس او را مي‌‌شناخته و همديگر را ديده بودند. شايد خود سيد هم با مولانا به شام سفر کرده و در حلب يا دمشق همديگر را ديده‌اند و شايد در قيصريه.

سيد چند سالي در قيصريه مقيم بود و در همين شهر بود که مرد. سيد مرد محافظه‌کاري بود، اما شايد بدش نمي‌آمد اين امانت گرانبهايي را که سلطان‌العلما به دستش سپرده بود را به شمس بسپارد. از واکنش علماي شهر پيروان سلطان‌العلما واهمه داشت يا دلش نمي‌خواست تا وقتي که زنده است شمس را در قونيه و در محضر مولانا ببيند. مي‌گفت: «او شير و من شير. با هم سازگاري نتوانيم کردن.»

اما تا چهار سال پس از مرگ او هم از شمس خبري نبود. شايد اين خود شمس بود که شتابي به خرج نميداد. چون به قول خودش «وقت نيامده بود هنوز.»

تا چهارسال پس از مرگ سيد سردان همچنان «وقت نيامده بود هنوز» و تازه پس از آن شمس که گويا شصت ساله بود به قونيه رسيد.

کمي به عقب برگرديم.

مولانا در دمشق به ديدار شيخ محي‌الدين عربي هم رفته بود و از گفتار شمس در مقالات به خوبي پيداست که شمس با محي‌الدين دوستي و همصحبتي قديم داشته و مي‌توان حدس زد که ملاقات شمس با مولانا نه به طور تصادفي در ميدان دمشق، بلکه در محضر محي‌الدين يا به واسطه او صورت گرفته باشد.

اما شمس مي‌گويد از پانزده يا شانزده سال پيش همديگر را مي‌شناخته‌اند و «سلام و عليک» داشته‌اند. شانزده سال پيش از ورود شمس به قونيه، مولانا کجا بود؟ با پدرش سلطان‌العلما در راه بودند، در آستانه ورود به قونيه، و شايد هم هنوز در شهر ارزنجان يا در لارنده. به روايت افلاکي مولانا قبل از ورود به قونيه هفت سال در لارنده بود و در همين شهر بود که مولانا در هيجده سالگي ازدواج کرد.

به روايت سپهسالار سلطان‌العلما از حدود يک سال قبل از ورود به قونيه در ارزنجان بود و از آنجا به قونيه رفت. شمس در مقالات مي‌گويد که مدتي در ارزنجان بود و از آنجا به قونيه رفت. ارزنجان در آن زمان شهر آباد و مهمي بود و يک سال بعد از آن سلطان‌العلما به دعوت کيقباد سلجوقي به قونيه رفت.

شايد اولين ملاقات شمس با مولانا در همين شهر ارزنجان صورت گرفته باشد. و يا در لارنده. و يا در کاروانسرايي بر سر راه.

اما ما نمي‌خواهيم مثل افلاکي و سپهسالار داستانمان را به مبالغه بياميزيم. خود شمس اصلا اهل مبالغه نيست. داستان خود را به سادگي و بدون رنگ و لعاب اضافي بيان مي‌کند. سپهسالار و افلاکي داستانهاي زيادي از کرامات شمس نقل مي‌کنند. اما خود شمس اهل کرامت نيست. او اهل معامله است.

پس رواياتي مانند خواب ديدن شمس و نداي غيبي و امثال اين را از بحث کنار مي‌گذاريم.

شمس پس از سفرهاي گوناگون و گذشتن از شهرهاي مختلف سرانجام مدتي را در دمشق ماندگار شد. و همينجا بود که دوباره مولانا را ديد. نه در ميدان شهر. بلکه در محضر شيخ محي‌الدين عربي.

شايد هم در جاي ديگري با هم آشنا شده باشند. اما نه تصادفي و به واسطه نداها و الهامهاي غيبي!

ديدار شمس با مولانا :
درباره نخستين ديدار شمس و مولانا در قونيه داستانهاي مختلفي روايت شده‌اند که در بسياري از آنها به قدري مبالغه به کار رفته است که باور کردن آن مشکل مي‌شود.
روايت جامي در نفحات‌الانس :شمس به مدرسه مولانا وارد مي‌شود و مي‌بيند که مولانا توي حياط، کنار حوض نشسته است و پهلوي دستش يک دسته کتاب روي هم تلنبار شده است. شمس از مولانا مي‌پرسد: «اينها چيست؟» مولانا مي‌گويد: «تو به اينها چه کار داري؟ اينها قيل و قال است.»

شمس کتابها را هل مي‌دهد توي آب. مولانا فرياد مي‌زند «اين چه کاري بود که کردي؟» شمس که مي‌بيند مولانا خيلي ناراحت شده است، کتابها را يکي يکي از توي آب بيرون مي‌کشد. هيچکدام عيبي نکرده و حتي تر نشده بودند. مولانا تعجب مي‌کند. مي‌گويد: «چطور؟»

شمس جواب مي‌دهد: «تو به اين کارها چه کار داري؟ به اين مي‌گويند ذوق و حال.»

بعد مولانا دست او را مي‌گيرد و مي‌برد به حجره خودش و سه ماه در آنجا مي‌مانند و در به روي خود مي‌بندند و باقي قضايا ...

روايت احمد افلاکي در مناقب‌العارفين : مولانا روزي داشت از روبروي کاروانسراي شکرريزان مي‌گذشت. شمس نشسته بود روي سکو دم در. همين که مولانا را ديد از جا برخواست و افسار اسب مولانا را محکم به دست گرفت و از او پرسيد: «ابايزيد بزرگ‌تر است يا مصطفي؟»

مولانا جواب مي‌دهد «ابايزيد سگ کي باشد که تو با حضرت رسول مقايسه‌اش مي‌کني؟»

شمس مي‌گويد پس چرا ابايزيد به خودش جرات مي‌دهد حرفهاي گنده گنده‌اي بزند از قبيل «سبحاني! ما اعظم شاني» و «انا سلطان السلاطين». ادعاهايي که حضرت مصطفي با همه عظمتش هيچگاه به زبان نمي‌آورد؟

جواب مولانا را افلاکي به تفصيل بيان کرده و مي‌گويد شمس بلافاصله پس از شنيدن جواب نعره‌اي زد و نقش زمين شد. مولانا دستور داد او را سر دست بگيرند و به مدرسه برند و خودش هم به دنبال او رفت و از همين لحظه سه ماه بيرون نيامدند و مولانا مسند تدريس و تعليم را رها کرد و مريدان را به حال خود گذاشت و باقي قضايا ....

روايت سپهسالار : سپهسالار هم اولين سوال شمس را ماجراي ابايزيد مي‌داند. اما ماجرا را با آب و تاب بيشتري بيان مي‌کند و مي‌گويد:

خداوندگار -مولانا- توي خانه نشسته بود که ناگهان به او الهام شد که آن شمسي که چندين سال منتظرش بودي طلوع کرده است. از خانه بيرون آمد و يکراست به کاروانسراي شکرريزان رفت.

شمس دم در کاروانسرا نشسته بود و همين که مولانا را از دور ديد به او الهام شد که شيخي را که به او وعده داده‌اند همين است که دارد مي‌آيد.

مولانا روي سکويي روبروي شمس نشست و هر دو مدتي با هم حرف نمي‌زدند و فقط به هم نگاه مي‌کردند تا اين که سرانجام شمس گفت: «ابايزيدي که هيچ وقت خربزه نمي‌خورد چون مي‌گفت نمي‌داند که حضرت مصطفي خربزه را چگونه قاچ مي‌کرده چطور به خودش اجازه مي‌دهد که بگويد سبحاني. ما اعظم شاني!‌ ؟»

و بلافاصله پس از جواب مولانا همديگر را در آغوش مي‌گيرند و چون شير و شکر به هم مي‌آميزند و سپس مي‌روند به حجره صلاح‌الدين زرکوب و شش ماه آنجا مي‌مانند و نه چيزي مي‌خورند و نه چيزي مي‌آشامند و پس از آن مولانا رغبت زيادي به سماع از خود نشان مي‌دهد.

و باقي قضايا ....

جمع بندي اغراق‌ها و کشف واقعيت

چند روايت ديگر هم هست که مثلا در يکي از آنها کتابها به جاي آنکه در آب بريزند در آتش انداخته مي‌شوند و الخ.در همه اين روايات مبالغه‌آميز سوال و جواب اوليه بلافاصله به از هوش رفتن و نعره زدن مي‌انجامد و اين آغاز ناگهاني ماجراست.

اما در مقالات شمس از قول خود شمس داستاني به مراتب واقعي‌تر مي‌خوانيم و مي‌بينيم که ديدار اين دو تصادفي نبوده و ماجرا به پانزده شانزده سال پيش بازمي‌گردد.

وقتي شمس به قونيه مي‌رسد و محضر او را درک مي‌کند، به او مي‌گويد: «بسيار خوب. ما وعظ تو را شنيديم و خيلي هم لذت برديم. تو علامه‌ي دهري و همه‌چي را خيلي خوب بلدي و کتاب معارف پدرت را نه يکبار و دو بار، بلکه هزار بار خوانده‌اي و خيلي خوب بلدي. حالا بگو ببينم حرفهاي خودت کو؟»

شمس در مقالات به جاي اين که کتابها را توي آب يا آتش بياندازد، خطاب به مولانا با قاطعيت و صراحت و رک و پوست کنده مي‌گويد: «سخن بگو! تو کيستي؟ از آن تو چيست؟»

ببينيد اين شمس مقالات چقدر واقعي تر و دوست داشتني تر از شمس افلاکي و سپهسالار و ديگران است؟

مولانا پس از اشنايي با شمس :
شمس دائم به مريدان مولانا گوش‌زد مي‌کرد که: «شما قدر اين گوهر را نمي‌دانيد.» مريدان و علماي شهر دلشان مي‌خواهد مولانا سلطان‌العلماي ديگري باشد. در همان حد و نه فراتر.

خود مولانا نمي‌خواهد سلطان‌العلماي ديگري باشد. اما با علماي شهر و مريدان هم سر جنگ ندارد. مي‌خواهد شمس را با آنها و آنها را با شمس آشتي دهد. دلش نمي‌خواهد شمس زيادي تند برود.

اما شمس زبان تند و تيزي دارد و هيچ ملاحظه‌اي توي کارش نيست. به مريدان پرخاش مي‌کند و فحش مي‌دهد. مريدان به مولانا شکايت مي‌برند. مولانا از شمس گله مي‌کند که چرا ملاحظه‌ي آنها را نمي‌کني و شمس از مولانا گله مي‌کند که «چرا جواب آنها را نمي‌دهي؟»

مولانا نمي‌خواهد مريدان را از دست خودش برنجاند و باز هم ملاحظه مي‌کند. شمس قهر مي‌کند و مي‌رود به حلب. مولانا پسرش سلطان ولد را با چهارصد درهم و نامه‌هايي منظوم به حلب مي‌فرستد تا شمس را برگرداند. اين نامه‌ها اولين شعرهاي مولاناست. مولانا زبان باز کرده و اين هم اولين آثاري دوره‌ي سخن‌گويي.

اين نامه‌ها غزلياتي‌ است در ستايش شمس و در جهت ترغيب او به بازگشتن به قونيه. اولين داوري را درباره‌ي شعر مولانا از زبان شمس مي‌شنويم:‌ «اين سخن که مولانا نبشت در نامه، محرک است. مهيج است. اگر سنگ بود، با سنگي بر خود بجنبد.»

برمي‌گردد. داستان معروف است. پياده آمدن سلطان ولد در رکاب شمس از حلب تا قونيه و بعد، دوباره قونيه. و اين بار هم مريدان بنا مي‌کنند به سوسه دواندن و بدگويي و اين بار شمس تصميم گرفته است که همه ملاحظه‌ها را بگذارد کنار و به قول خودش «نفاق» نکند. با اين همه سعي مي‌کند که با آنها نرم‌تر از پيش تا کند. به مولانا گفته است خواهي ديد که اينها را رام مي‌کنم و حالا مي‌خواهد نشان دهد که مي‌تواند. اما حساب او درست از آب در نمي‌آيد.

اين بار فرزندان مولانا هم با بدخواهان يار مي‌شوند. پس از بازگشت شمس از حلب، مولانا اتاقي در خانه خودش به او داده و دختري از منسوبين خودش (که بعضي مي‌گويند دخترش بوده است) را به نام کيميا به عقد او درمي‌آورد تا با هم توي آن اتاق زندگي کنند و شايد به اين ترتيب خواسته آن پير گريزپا را بند کند.

پسر جوانتر مولانا، علاءالدين محمد وقت و بي‌وقت به بهانه ديدار با پدرش، از جلوي اتاق آنها رد مي‌شود و شايد سرکي هم توي اتاق بکشد و آرامش و خلوت آنها را به هم مي‌زند. شمس از اين بابت به شدت دلخور است و به او تذکر مي‌دهد که اين حرکت را ديگر تکرار نکند.

و اما اين پسر ديگر، بهاءالدين يا همان سلطان‌ولد همان که از حلب تا قونيه پياده آمد تا درجه اخلاص و ارادتش را نشان بدهد و به قونيه که رسيدند، تنها کسي بود که علاوه بر صلاح‌الدين زرکوب اجازه داشت که در خلوت مولانا با شمس حضور يابد. همان که سالها بعد در مثنوي ولدنامه‌اش ماجراي پدرش با شمس را به نظم کشيد. به قول جامي شمس گفته است که «من سر را در راه مولانا فدا کردن و سر (به معني راز) را به سلطان ولد بخشيدم.»

شمس داستان خودش با مولانا را به اين صورت خلاصه مي‌کند: «گوهري بود در صدفي. گرد عالم مي‌گشت. صدف‌ها مي‌ديد بي‌گوهر. حکايت صدف و گوهر مي‌کردند او نيز با ايشان حکايت صدف مي‌کرد. تا روزي که جوهري يگانه‌اي يافت و گفت آنچه گفت.»

شمس به مولانا مي‌گويد: «سخن بگو تا من هم سخن بگويم!» سخن گفتن مولانا شمس را در سخن گفتن خود گرمتر مي‌کند. اما اين سخن گفتن شمس بود که براي اولين بار مولانا را شيفته و مجذوب خود کرد. دلبستگي مولانا به کلام شمس و تاثير شگفتي که بر مولانا گذاشت، سالهاي سال پس از غيبت شمس در مثنوي تجلي يافت. درجه اين نفوذ کلام به حدي بود که گاهي عينا همان تعبيرها و عبارات مقالات را در مثنوي به لباس شعر مي‌بينيم.

غروب شمس و مولانا در سوگ شمس :
از آنجا که پايان زندگي شمس در ابهام است، بهتر است که از آن، هماواز با پاره‌اي از تذکره نويسانش، همان به عنوان غيبت شمس ياد کنيم. بنابراين قرار، شمس داراي دو غيبت بوده است: غيبت صغري و غيبت کبري.
غيبت صغراي شمس، دوره کوتاهي است که وي بي‌خبر از قونيه مي‌رود و ماه‌ها بعد از دمشق بازش مي‌يابند. و غيبت کبري يا غيبت بزرگ شمس پس از سال ششصد و نود و پنج هجري قمري روي مي‌دهد که ديگر از وي هيچگونه خبري در دست نيست.
جلال‌الدين مولانا هر دو بار در غيبت شمس سوگوار مي‌گردد. و وقتي از يافتن او نااميد مي‌شود بنياد سماع نهاد و شعرخوان و اهل طرب گرديد و يک دم مجال آرامش و آسايش نداشت.

حسودان و خودپرستان از اطراف زبان به طعن گشودند که: «دريغا نازنين مردي و عالمي ... که از ناگاه ديوانه شد و از مداومت سماع و رياضت، مختل‌العقل گشت و مجذوب شد...»

احتمال مي‌رود که اگر شمس را نيز کشته باشند قتل او بر مولانا جلال‌الدين در آغاز پوشيده مانده است و وي آن را غيبت ديگري از شمس مي‌پنداشته است. افلاکي حال مولانا را اين گونه بيان مي‌کند:

بعد از آن که چهل روز تمام بگذشت، حضرت خداوندگار از غايت سوز درون، و جهت تسکين حسودان، و شماتت دشمنان بي‌اعتقاد، چلپي حسام‌‌الدين را بر حاي خود گماشت و سوم بار به طلب مولانا شمس‌الدين سفر شام در پيش گرفت. و سالي بيشتر يا کمتر در دمشق متمکن شد...
چون جميع اهالي قونيه در فراق حضرت مولانا بيچاره شدند، به اتفاق محضري در دعوت مولانا نبشته به صد هزار زاري و زنهار به مزار والد عزيزش دعوت کردند .....

مولوي مايوس از جستجوهاي بيهوده خويش، به خاطر پيدا کرد مجدد شمس، سرانجام نغمه سوگ و تسلي سر مي‌دهد و به خود نهيب مي‌زند که:

دست بگشا! دامن خود را بگير!
مرهم اين ريش، جز اين ريش نيست!

مولانا هيچگاه شمس را فراموش نمي‌کند. وي همواره تا واپسين دم، خاطره‌ي شمس را با همه انصراف‌هاي ظاهري به عمق ستايش و عشق و اندوه بي‌پايان و حسرت بي‌کران زنده مي‌دارد. و تصوير باشکوه اين پيروزي و شکست، و اين کاميابي و ناکامي سترگ را، براي هميشه و در ديوان کبير خود، در غزليات شمس خويش، غوغاگرانه در جريده‌ي عالم، به ثبت استوار مي‌دارد.

در آخرين شعر مولانا که در بستر مرگ بر لبش جاري گشت بيان مي‌کند که شمس را به خواب ديده و شمس خبر وفات او را داده است:

در خواب دوش پيري در کوي عشق ديدم
با دست اشارتم کرد که عزم سوي ما کن

گر اژدهاست بر در، عشق است چون زمرد
از برق آن زمرد، اين دفع اژدها کن

منابع مطالعه :
مهمترين نوشته‌هاي فارسي درباره‌ شمس چهار اثر مي‌باشد:

۱ - «ولدنامه» يا «مثنوي ولد» نوشته سلطان ولد فرزند مولانا که خود شمس را ديده و زندگاني او و پدرش را به نظم کشيده است.

۲ - فصل چهارم «مناقب‌العارفين» اثر احمد افلاکي نيز به شمس تعلق دارد. افلاکي از معاصران مولانا و سلطان‌ولد به شمار مي‌رود و اطلاعات دست اولي براي نگارش احوال شمس در اختيار داشته است. اما آنچه او گردآوري کرده تا حد زيادي آميخته به اغراق است.

۳ - فريدون ابن احمد سپهسالار رساله‌اي در احوال مولانا جلال‌الدين نگاشته است. او از عارفاني است که محضر مولانا را درک کرده اما آن را به اغراق آميخته است.

4 - کتاب «مقالات شمس» : گفتار شمس را در قونيه خود مولانا و پسر ارشدش سلطان‌ولد و حسام‌الدين چلبي و شايد يکي دو نفر ديگر مي‌نوشتند. مجموعه‌اي از اين يادداشت‌هاي پراکنده پيش از غيبت شمس فراهم آمد. اما هيچگاه تنظيم و ترتيب و فصل‌بندي نشد. از روي اين مجموعه نسخه‌هاي متعددي کتابت شد و پس از غيبت شمس به اسم «مقالات» يا «اسرار شمس» يا «خرقه شمس تبريزي» دست به دست مي‌گشت.

پيداست که کارشناس متبحري نظير مرحوم بديع‌الزمان فروزانفر که عمري را بر سر تصحيح ديوان کبير و تشريح مثنوي مولانا و تصحيح معارف سلطان‌العلما و معارف برهان‌الدين محقق ترمذي و فيه‌مافيه و تحقيق درباره زندگي مولانا صرف کرد، به خوبي از اهميت اين کتاب خبر داشت. اما به دليل همين آشفتگي نسخه‌ها و به هم‌ريختگي متن به تصحيح آن نپرداخت.

اگر همت و حوصله آقاي محمد علي موحد نبود، معلوم نبود اين متن گرانقدر تا کي همچنان در قالب نسخه‌هاي خطي محبوس باشد و تا کي همچنان منحصرا در دسترس عده معدودي از فضلا و علماي محقق باشد.

اما خواندن اين متن از صفحه اول تا آخر کاري نيست که به سادگي امکان پذير باشد. و تازه آنچه پس از مطالعه نصيب چنين خواننده پي‌گيري مي‌شود و در ذهن او رسوب مي‌کند، آميزه درهم برهمي است از قطعاتي بريده بريده و منفصل که در لا به لاي مطالب ديگر گم مي‌شوند. تصوري مغشوش و مبعم از اثري دست نيافتني.

گفتار شمس در سراسر کتاب مقالات از زبان گوينده و به صورت اول شخص مفرد نقل شده. کاتب -هر که بوده- گفته‌هاي شمس را از قول خود او مي‌نوشته و حضور کاتب در يادداشت‌ها محسوس نيست. در مقالات شمس همه‌جا اين خود شمس است که دارد سخن مي‌گويد. بدون هيچ واسطه‌اي. و حضور او را به راحتي در همه‌جا، حتي در قصه‌هايي که از ديگران نقل مي‌کند احساس مي‌کنيم.

و اکنون اين کتاب در برابر ماست. تنها اثر مکتوب به جا مانده از مردي که عادت به نبشتن نداشت. اما خوب مي‌دانست که اين کاتبان که با شور و اشتياق فراوان گفته‌هاي او را ثبت مي‌کنند چه مي‌نويسند. اين شور و اشتياق و مصاحبتش با آن ولي که وعده‌ي ديدارش را به او داده بودند، او را بر سر شوق آورده بود. آنچنان که مي‌گفت:

«خوب گويم و خوش گويم. از اندرون، روشن و منورم. آبي بودم. بر خود مي‌جوشيدم و مي‌پيچيدم و بوي مي‌گرفتم، تا وجود مولانا بر من زد، روان شد. اکنون مي‌رود خوش و و خرم.»

خط سوم : «خط سوم» کتابي بي‌نظير است از دکتر ناصر‌الدين صاحب‌الزماني که با تحقيق و تفحص در هر چهار اثر فوق سعي کرده انديشه و زندگاني شمس را به تحرير درآورد.

تمام سخنان شمس که در متن کتاب به آنها استناد شده است در انتهاي کتاب به صورت موضوعي طبقه‌بندي و شماره گذاري شده‌اند و در متن کتاب خواننده هرجا لازم بوده به شماره مربوطه ارجاع داده شده است.

دکتر صاحب‌الزماني زندگاني شمس در ابعاد گوناگون فردي، اجتماعي، سياسي، ديني،‌ خانوادگي و غيره را به خوبي بررسي کرده‌اند و تصوير روشني از حيات اين مرد بزرگ پيش روي خواننده قرار مي‌دهد.

اين کتاب نفيس تاکنون هيجده بار تجديد چاپ شده و همچنان در زمره آثار ناياب به شمار مي‌رود.

استاد تجويدي در گذشت.

shams-e-tabrizi — Sat, 18 Mar 2006 03:13:18 GMT

استاد علي تجويدي، آهنگساز و نوازنده ي نامي ويلن، صبح روز چهارشنبه پس از چند سال بيماري دار فاني را وداع گفت. استاد تجويدي در چند سال اخير به بيماري مزمني گرفتار آمد و قدرت حرکت از وي سلب شده بود.
علي تجويدي آبان 1298 در خانواده اي هنرمند به دنيا آمد، پدر وي که از شاگردان کمال الملک بود، سهمي جدي در شکل گيري شخصيت هنري علي جوان داشت.علي تجويدي مقدمات موسيقي را نزد پدرش آموخت. خانه پدر وي همچنين محل تردد برخي از هنرمندان نامي موسيقي آن زمان بود و تجويدي جوان توانست در دوران نوجواني آموزش سازهاي ايراني و نيز رديف موسيقي را نزد بزرگاني چون اسماعيل قهرماني، نور علي خان برومند، ابوالحسن صبا، رکن الدين خان مختاري و ديگران بياموزد.
راه يافتن تجويدي به محضر استاد ابوالحسن صبا، فرصتي را فراهم آورد تا استعداد هاي شگرفش را در نواختن ويولن و سه تار شکوفا کند. زنده ياد تجويدي مدت 8 سال نزد صبا رموز و ظرايف موسيقي ايراني و نواختن ويولن را آموخت و به دليل ذوق شگرفي که در آهنگسازي داشت نزد هوشنگ استوار و برخي از آهنگسازان ارمني، ظرايف و دقايق آهنگسازي، هارموني و کنترپوان را فراگرفت.
ذوق آزمايي زنده ياد تجويدي در آهنگسازي و ترانه سرايي سبب شد تا فصلي نو در همکاري وي و جمعي از شاعران و خوانندگان نامي شکل بگيرد. تجويدي را در آهنگسازي و تصنيف سرايي همقران کساني چون عارف و شيدا ميدانند و حاصل همکاري هاي وي با شاعراني چون رهي معيري، معيني کرمانشاهي، نواب صفا، بيژن ترقي، بر جاي ماندن ترانه هايي شد که بسياري از آنها در زمره جاودانه ترين آثار موسيقي به شمار مي روند. آوازه زنده ياد تجويدي تنها در داخل مرزها محدود نشد بلکه نام ايشان در سال 98 ميلادي در دايره المعارف رجال قرن بيستم هم به عنوان چهره اي تأثير گذار آمده است. برخي از ساخته هاي تجويدي به دليل ساختار محکم و برخورداري از روح موسيقي ايراني، در زمره آثار ماندگار موسيقي ايراني ثبت شده و در اذهان بسياري از شهروندان و علاقمندان موسيقي قرار گرفته اند. ساخت 70 آهنگ و ترانه و انتشار چندين جلد کتاب درباره موسيقي و نت نويسي و انتشار اين آثار از جمله تلاش هاي ديگر استاد تجويدي به شمار مي رود. از جمله آثار معروف استاد تجويدي مي توان به آتش کاروان، آزاده، ياد کودکي، آشفته حالي، مرا عاشق شيدا و ... اشاره کرد.
استاد تجويدي سال گذشته به عنوان چهره ماندگار عرصه موسيقي معرفي شد.
منبع : روزنامه همشهري، پنج شنبه 84/12/25
=============================================================
استاد علي تجويدي درگذشت.
باز هم يکي ديگر از هنرمندان ارزشمند کشور خود را از دست داديم و آن چيزي که بيشتر از هر چيزي ذهنمان را مشغول ميسازد اينست که در زمان حيات اين هنرمندان به چه اندازه اي قدر اين هنرمندان را دانستيم.
خبر درگذشت استاد تجويدي تقريباً از تمامي خبرگزاريها منتشر شد امّا واقعاً چقدر از ميزان ارزش ايشان در عرصه هنر و موسيقي گفته شد ؟
وبلاگ شمس تبريزي هم به نوبه ي خود خبر از دست دادن اين هنرمند بزرگ را به جامعه هنري خصوصاً موسيقي تسليت و براي ايشان از درگاه خداوند منان طلب مغفرت خواستاريم.

روحش شاد، يادش گرامي

درویش خان - کرشمه

shams-e-tabrizi — Fri, 10 Mar 2006 03:44:18 GMT

غلامحسين درويش معروف به «درويش خان» به سال 1251 در تهران متولد شد. حاجی بشير طالقانی پدر غلام‌حسين كه يكی از صاحب‌منصبان اداره‌ی پست بود، در گوشه‌ای از بازار (جايگاه ويژه‌ي تذهيب‌كاران، قلمدان‌سازان و سازندگان آلات موسيقي) حجره‌اي داشت. حاجي اندكي با موسيقي آشنا بود و سه‌تار مي‌نواخت. غلامحسين پس از يک دوره ي کوتاه آموزش نزد پدر، به محضر بزرگترين نوازنده ي تار آن زمان «آقا ميرزا حسينقلي» راه يافت و بهترين شاگرد او شد.
درويش مدتي به فارس رفت و پس از گذراندن دورهاي سخت و مشقّت بار در دستگاه شعاع السلطنه (پسر مظفرالدين شاه) به تهران بازگشت و با علاقه ي بسيار به تحقيق و تدريس موسيقي پرداخت و به انجمن اخوت و مريدان ظهيرالدوله پيوست.در اين دوره با حمايت انجمن اخوت براي اولين بار گروهي تشکيل داد و کنسرت هايي را براي علاقمندان به موسيقي فراهم آورد.
غلام‌حسين درويش معروف به «درويش خان» بزرگ‌ترين و به نوعي نخستين آهنگساز عهد قاجار است. هم‌عصران او و به‌طور كلي موسيقي زمانه‌اش ميراث چندين قرن ركود و ايستايي در موسيقي رسمي ايراني بودند و طبيعتاً از چنين فرهنگ بسته و ناپويايي انتظار معجزه نمي‌رفت زيرا بيش‌تر هم و غم اساتيد موسيقي اصيل ايراني در آن عصر معطوف به حفظ و انتقال موسيقي به نسل‌هاي بعد بود. از طرفي در تمام ايران آن روزگار، تعداد افراد مطلع به رمز و راز رديف موسيقي دستگاهي، به تعداد انگشتان يك دست نمي‌رسيد.

زنده‌ياد روح‌الله خالقي در وصف شرايط موسيقايي آن زمان مي‌نويسد « تا اين موقع نوازندگان ايراني كه معروف‌ترين آن‌ها مرحوم «آقا ميرزا حسينقلي» و مرحوم «ميرزا عبدالله »بودند، آوازها را بدون ضرب مي‌نواختند و تنها قطعات ضربي منحصر به بعضي رِنگ‌ها و برخي تصنيف‌هاي ساده بود. فقط مرحوم «آقا ميرزا حسينقلي»يك پيش‌درآمد بسيار ساده‌ي يكنواخت ساخته بود.
خالقي در ادامه، به وقوع يك تحول چنين اشاره مي‌كند: «از اين جهت مرحوم درويش، هم‌رديف آوازهاي مرحوم «آقا ميرزاحسينقلي» را خلاصه كرد و آن‌ها را با ذوق مخصوص خود تلفيق نمود و بدين وسيله هم زحمت طالبان اين فن را كم كرد و هم روش آوازها را مطابق ذوق مردم زمان خود تغيير داد و چهار مضراب‌ها و قطعات ضربي به آن‌ها افزود تا بيشتر سبب جلب شنوندگان شود.
اين استاد بي نظير که آخرين بازمانده از نسل قديم موسيقي سنتي ايران است، از غريزه اي قوي و درکي عميق در موسيقي برخوردار بود. او توانست با شناخت ويژگيهاي موسيقي سنتي از يک طرف و لزوم تحولات زمانه از طرف ديگر موسيقي ايران را حياتي تازه دهد. تا قبل از او فرم مستقلي بنام «پيش درآمد» وجود نداشت و ابداع اين فرم بوسيله او در گسترگي موسيقي بي کلام تاثير فراواني بر جاي گذارد و از آن پس آثار جديدي به گنجينه موسيقي ايران افزوده شد.درویش خان برای نخستین بار فرم پیش‌درآمد را كه یك قطعه‌ی ضربی سنگین و كامل است،‌در موسیقی ایرانی باب كرد. در این ابتكار به نظر می‌رسد وی از فرم اُوِرتور غربی الهام گرفته باشد، منتها نوع پرداخت و شكل‌دهی پیش‌درآمدهای درویش خان، شخصیتی مستقل از اورتور غربی به كار او داده است. با وجود گذشت نزدیك به صد سال از ابداع درویش خان، هنوز هم پیش‌درآمد در موسیقی امروز ایران جاذبه‌های خود را دارد. درویش خان علاوه بر این، تعداد زیادی تصنیف، چهار مضراب‌های بدیع، رنگ‌های كاملاً ابتكاری و یكی دو قطعه به سبك غربی هم ساخته است. از میان آثار برجسته‌ی او می‌توان به چهار مضراب ماهور، پیش‌درآمد «راك»، رنگ «قهر و آشتی»، تصنیف «زمن نگارم» در ماهور و تصنیف «بهار دلكش» در ابوعطا اشاره كرد.
كار درویش خان از این جهت اهمیت دارد كه در عصر وی موسیقی‌دانان برجسته، چندان در بند ساخت آهنگ نبودند و به جز دو تصنیف ساز معروف عصر مظفری یعنی علی‌اكبر شیدا و عارف قزوینی، هیچ‌كس دیگری خلق آهنگ نمی‌كرد. تصنیف‌سازان مذكور هم به معنی امروزی دنبال آهنگ ساختن نبودند بلكه متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی زمان خویش و بهره‌گیری از ذوق خدادادی، تعدادی تصنیف را به‌طور هم‌زمان با شعر و آهنگ مربوطه آفریدند. اما درویش خان با توجه به این‌كه شاعر نبود، روی اشعار دیگران آهنگ ساخت كه در آن روزگاران شناخته شده نبود ضمن این‌كه ساخت موسیقی بی‌كلام نیز پس از وی رونقی به سزا یافت. به همین دلیل او نخستین كسی است كه در موسیقی سده‌ی اخیر پس از قرن‌ها سكوت، با ذوق و دانش موسیقایی‌اش باب آهنگ‌سازی را در موسیقی ایرانی گشود و نهضت وی تا به امروز هم‌چنان پر تب و تاب به پیش می‌رود، اگرچه لطف آهنگ‌های امروزی به‌سان گذشته نیست.
درویش به تصنیف توجه بیشتری مبذول کرد، آن را گسترش داد و با ساختن نغمات زیبا و دلنشین اعتباری تازه به آن بخشید.
درویش در ضربی کردن آوازهای ردیف و استقلال بخشیدن به چهار مضراب نیز ابداعاتی داشته است.
وی در مدّت کوتاه زندگیش شاگردان ممتازی را تعلیم و تربیت کرد که می توان از استادانی چون نور علی برومند، ابوالحسن صبا، سعید هرمزی، موسی معروفی، ارسلان درگاهی و مرتضی خان نی داوود را نام برد.
درویش خان به سال 1305 در تهران در گذشت.
=============================================================

«کرشمه» از جمله آثار ماندگار و ارزشمند «درويش خان» مي باشد که با هنرمندي اساتيد موسيقي سنتي، «گروه پايور» اجرا شده و همواره در رديف آثار برتر موسيقي سنتي کشورمان قرار داشته است. دوستان عزيز مي توانند اين آلبوم را از طريق لينکهاي زير بطور کامل دريافت نمايند.لازم به ذکر است که براي آپلود و دانلود آسانتر ما و شما اين آلبوم در 4 قسمت تقديم مي گردد.

{دریافت قسمت اول | فرمت : wma | حجم : 2.66مگابایت }

{دریافت قسمت دوم | فرمت : wma | حجم : 2.66مگابایت }

{دریافت قسمت سوم | فرمت : wma | حجم : 2.۴۵مگابایت }

{دریافت قسمت چهارم | فرمت : wma | حجم : 2.۴۵مگابایت }

لسان الغیب

shams-e-tabrizi — Sun, 26 Feb 2006 03:12:18 GMT

حافظ خوش کلام
خوش چمنی است عارضت خاصه که در بهار حسن.....حافظ خوش کلام شد مرغ سخن سرای تو

نام و نشان: خواجه شمس الدين محمّد بن محمّد «حافظ شيرازی» پدرش بهاإلدّين محمد نام داشت که از اصفهان به فارس آمده بود،مادرش اهل کازرون بود.حافظ در اوايل قرن هشتم هجری حدود سال 727 در شيراز به دنيا آمد، به علت تهيدستی او را به نانوايی محله سپردند، مدتها به خميرگری اشتغال ورزيد. عشق به کمال وی را به مکتب خانه کشانيدتا بجايی که « مطالع الانظار قاضی بيضاوی »، « مفتاح العلوم سکّاکی » و « کشّاف زمخشری » را خواند و در مجلس درس « ابن الفقيه نجم » عالم و مفسّر بزرگ قرائت بسمع را آموخت و بالاخره در علوم ادبی و علوم شرعی به کمال رسيد و قرآن را به خاطر سپرد و تخلّص حافظ را به همين دليل انتخاب کرد :
نديدم خوشتر از شعر تو حافظ.....به قرآنی که اندر سينه داری
صبح خيزی و سلامت طلبی چون حافظ.....هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم
زن و فرزند: او عاشق دختری بنام شاخ نبات بوده است که در باب وی داستانها زده اند، در هر صورت ياری داشته که با او اندوه و تنهايی خود را از ياد می برده است، بدبختانه اين يار کزو خانه ی وی رشک پری بود، دير نمي پايد، حتّی فرزند حافظ نيز پای از خانه ی دل وی باز می کشد و داغ غم مرگ خود را بر پيشانی جان او می نهد و فرياد او را بدينسان غم آلود می سازد:
بلبلی خون دلی خورد و گلی حاصل کرد.....باد غيرت به صدش خار پريشان کرد
طوطی ای را به خيال شکری دل خوش بود.....ناگهش سيل فنا نقش امل باطل کرد
قرّة العين من آن ميوه دل يادش باد.....که چه آسان بشد و کار مرا مشکل کرد
آه و فرياد که از چشم حسود مه و چرخ.....در لحد ماه کمان ابروی من منزل کرد
و نيز :
دلا ديدی که آن فرزانه فرزند....چه ديد اندر خم اين طاق رنگين
به جای لوح سيمين در کنارش.....فلک بر سر نهادش لوح سنگين
با اينهمه عشق به خانه و خانواده همواره در دل شاعر باقی بود و در واقع همين عشق بود که او را به شيراز پای بند می کرد.
سير و سفر : مشهور است که شاه محمود دکنی (780-799 ه.ق) که خود از سلاطين علم دوست و ادب پرور بود از او دعوت کرد تا به هند رود. بنابراين خرج راه فرستاد،خواجه اين دعوت را پذيرفت و رخت سفر بربست. حافظ به هرمز رفت و در کشتی محمود شاه که از دکن آمده بود نشست، هنوز روانه نشده بود که باد مخالف موجب وحشت و بيزاری وی گرديد و به شيراز بازگشت و اين غزل را براي شاه محمود فرستاد:
دمی با غم به سر بردن جهان يک سر نمی ارزد.....به می بفروش دلق ما کز اين بهتر نمی ارزد
يکبار نيز به يزد سفر کرد تا با يکی از شاهزادگان آل مظفّر ديدار کند امّا خيلی زود از اين سفر نيز ملال گرفت و آرزوی بازگشت به شيراز را نمود.
دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت.....رخت بربندم و تا ملک سليمان بروم
شيراز در قرن هشتم: شيراز در اين دوران مجمع عالمان و اديبات بزرگ بود، حافظ از محضر آنان کسب فيض مي کرد و با بزرگان و کشورمداران مراوده داشت و از ملازمت شغل ديواني و وظيفه خواري امتناعی نداشت.او از عنايات شاه شيخ ابواسحق اينجو و شاه شجاع و شاه منصور بهره ها برد و آنان را ستايش کرد و همچنين از الطاف حاجی قوام کلانتر شيراز استفاده کرد.
رسيد مژده که آمد بهار و سبزه دميد.....وظيفه گر برسد مصرفش گل است و نبيد

حافظ و تصوّف و عرفان: حافظ در مجالس درس علماء بزرگ عهد خود حضور می يافت و در خانقاهها رفت و آمد داشت، امّا نه در سلسله های صوفيه درآمد و نه با خلق و خوی و رفتار صوفيانه ميانه ی خوبی داشت، بلکه از صوفيه و شطح و طاماتشان نيز بيزار بود و بر شاه نعمت الله ولی، صوفی نامدار زمانش طعنه ها راند و او را مدّعی خواند:
آنان که خاک را به نظر کيميا کنند.....آيا بود که گوشه چشمی به ما کنند
دردم نهفته به ز طبيبان مدّعی.....باشد که از خزانه غيبم دوا کنند
با وجود اين عرفان صوفيه و فکر کشف و شهود و وحدت و اتّحاد آنها بيش از سخنان اهل کلام و تعاليم آنان در شعر وی انعکاس يافت، امّا او را از زندگی عادی و صحبت خلق دور نکرد و به رياضت و خانقاه نشينی وادار نساخت...نه مانند يک زاهد دائم از صحبت حکآم می گريخت و نه همچون يک ستايشگر پيوسته در دامن ممدوحان می آويخت. از زاهد صوفی که انسان را با حديث هول قيامت از خداي ميترسانند بيزار بود و جنگ هفتاد و دو ملّت را افسانه مي شمرد....
حافظ و شاعران پيش از وی: استفراق وی در شعر شاعران پيش از خودش خارق العاده است. گذشته از قرآن مجيد که لطف بيان و ايجاز و ابهام را از آن آموخته است کمتر شاه غزل يا شاه بيتی از پيشينيان را ميتوان سراغ کرد که او از آن متأثّر و يا آن را بدون جواب نهاده باشد. او نه تنها از رودکی و سنايی و انوری تضمين کرده است بلکه معانی فراوانی از نظامی اقتباس نموده است و در ترکيب سازی و خلق مفاهيم به خاقانی و کمال الدّين اسماعيل نظر داشته و بسياری از معانی و اسلوبهای شيرينکاری خود را از سعدی و مولانا و خواجو تقليد کرده است. آنچه زشتی اين تقليدها و اقتباسها و نظيره سازيها را در اشعار او از بين می برد، ابداعات و ابتکارات و شيرينکاريهای هنرمندانه اوست که آن معانی را آفريده ی خود وی می نماياند. به منظور مقايسه نمونه هايی ذکر می شود:
رودکی: بوی جوی موليان آيد همی.....ياد يار مهربان آيد همی
حافظ: خيز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهيم.....کز نسيمش بوی جوی موليان آيد همی
خاقانی: ای صبحدم ببين که کجا می فرستمت.....نزديک آفتاب وفا می فرستمت
حافظ: اي هدهد صبا به سبا ميفرستمت.....بنگر از کجا به کجا ميفرستمت
سعدی: کس اين کند که دل از يار خويش بردارد.....مگر کسی که دل از سنگ سخت تر دارد
حافظ: کسی که حسن و خط دوست در نظر دارد.....محقّق است که او حاصل بصر دارد
مولانا: من اگر با عقل و با امکانمی .....همچو شيخان بر در دکانمی
حرف درويشان و نکته ی عارفان.....بسته اند اين بی حيايان بر زبان
چند دزدی حرف مردان خدا.....تا فروشی و ستاني مرحبا
حافظ: می صوفی افکن کجا مي فروشند.....که در تابم از دست زهد ريائی
خدا را کم نشين با خرقه پوشان.....رخ از رندان بی سامان مپوشان
در اين خرقه بسی آلودگی هست.....خوشا دلق و قبای می فروشان

شيوه ی خاص حافظ در غزل: تا روزگار حافظ، غزل فارسی در دو مفهوم غنايی و عرفانی با دو سخنور بزرگ سعدي و مولانا به اوج فصاحت و بلاغت و کمال خود رسيده بود. بديهي است اگر حافظ مي خواست در هر يک از اين دو ميدان، اسب فصاحت را در ميدان بلاغت بتازد مسلمأ به آن دو اسوه ی بزرگ سخنوری نمی رسيد. بنابراين راهی ديگر جست و آن ساختن غزل است به گونه ای که بيت ها استقلال معنايی داشته باشند، يعنی يک بيت عارفانه باشد، يک بيت عاشقانه،بيتی طنز و انتقاد اجتماعی باشد، بيتی حکمت و معرفت، بيتی تاريخی باشد و بيتی در بی اعتباری جهان.و به اين پراکندگی معنی، وزن و قافيه و رديف وحدت و يکپارچگی بخشد، همان شيوه ای در مضمون آفرينی که بعدها سبک هندی را بگونه ای افراطی به وجود آورد. حافظ طرز خاصّ خود را « نظم پريشان » خواند و انقلابی بديع در غزل فارسی به وجود آورد.
حافظ آن ساعت که اين نظم پريشان می نوشت.....طاير فکرش به دام اشتياق افتاده بود
اين انقلاب ذوقی، شعر او را از همه شاعران ممتاز ساخت تا جاييکه با چشم پوشی از ترديدهای عمدی،مشاجرات قلمی و اختلاف نظرهای جزئی، بزرگترين محققان و نقادان، او را بزرگترين شاعر غزلسرای ايران به شمار آورده اند.
شعر حافظ از لحاظ معنی عميق و گسترده و از لحاظ مفردات و ترکيبات در حدّ اعجاز و از جهت فصاحت و بلاغت و دور بودن از اعنات و تکلّف و لزوم مالا يلزم، حدّ اعلای سخن فارسی است، با وجود اين چاشنی آن رموز و اصلاحاتی است که بدون آگاهی و آشنايی با آنها، درک مقصود شاعر ميسّر نيست همچون جام جم، پير مغان، باغ نظر، خام، پخته، ميخانه، عشق، محبّت و ...
سالها دل طلب جام جم از ما می کرد.....وان چه خود داشت ز بيگانه تمنّا می کرد
دوش از مسجد سوی ميخانه آمد پير ما.....چيست ياران طريقت بعد از اين تدبير ما
زاهد خام که انکار می و جام کند.....پخته گردد چو نظر بر می خام اندازد
يکی از رموز سحر آفرينی حافظ تشبيهات مضمر اوست که با آن هنر پنهان ساختن هنر خويش را بکار می بندد. در بيشتر ابيات او بدون اينکه از ظاهر آنها برآيد، تشبيهات بديعی مستّر است که سخن شناسان را به شگفتي فرو می برد.
شراب خورده و خوی کرده می روی به چمن.....که آب روی تو آتش در ارغوان انداخت
در چمن باد بهاری ز کنار گل و سرو.....به هواداری آن عارض و قامت برخاست
در بيت نخستين چهره ي خوی کرده ي محبوب به ارغوان مانند شده و بر آن برتری داده شده است و در بيت دوّم نيز عارض دلدار به گل و قامت او به سرو مانند گشته است هر دو مشبه بر مشبه به های خويش رجعان داده شده اند بدون اينکه تظاهری يا تشبيهی در کار باشد....
سحر آفرينی ديگر حاصل ايهام ها و حسن تعليل های اوست که سخن را چند معنايی مينماياند:
مستی به چشم شاهد دلبند ما خوش است.....زان رو سپرده اند به مستی زمام ما
او به مرتبه ی بلند خود در شاعری واقف بود و اين موهبت را اعطيّه الهی ميدانست همان عطيّه ای که او را به لسان الغيب مشهّر ساخت.
حسد چه می بری ای سست نظم بر حافظ.....قبول خاطر و لطف سخن خدادادست
وفات خواجه حافظ به ساي 792 ه.ق در شيراز اتفاق افتاد و در همان قسمت شهر که شاعر از گردش و تماشای آنجا دل خوش داشت و گلگشت آنجا تفرجگاه او بود و مصلی نام داشت به خاک سپرده شد.

...........................................................................................................................................

دوستان از طریق لینک زیر میتوانند به دیوان اشعار حافظ دسترسی پیدا کنند :

{ دریافت | فرمت : exe |حجم : ۱.۶۳ }

شهرام ناظری , کاروان

shams-e-tabrizi — Tue, 14 Feb 2006 13:55:18 GMT

شهرام ناظری در سال 1328 در شهر کرمانشاه به دنيا آمد. بيشتر افراد خانواده ی پدری وی دوستدار موسيقی بودند. شرايط فرهنگی و اقليمی و محيط سرشار از موسيقی کرمانشاه و نيز تشويق خانواده اش، در گرايش او به موسيقی، به ويژه موسيقی عرفانی تاثيری بسزا داشت.
وی هشت ساله بود که اولين برنامه ی آواز خود را در راديو به همراه تار مرحوم درويشی اجرا کرد. در يازده سالگی برای اجرای برنامه هايی در تلويزيون به تهران آمد. یک سال نيز در تبريز زندگی کرد و از محضر استادانی چون بيگجه خانی، محمود فرنام، و حاج قيطانيان بهره گرفت و با رديف موسيقی آذربايجانی و سبک آواز اقبال آذر آشنا شد. در سال 1355 در نخستين کنکور موسيقي ايران ( آزمون باربد ) مقام نخست را در رشته ی آواز به دست آورد و با تأييد و تشويق استاد نور علی برومند به گروه هنرمندان راديو و تلويزيون پيوست و نخستين برنامه ی خود را با اجرای تصنيف تمنای وصال و آواز مثنوی، به همراه گروه شيدا با سرپرستی محمد رضا لطفی آغاز کرد.
آشنايی با استادان محمدرضا شجريان و حسين قوامی، تجربه اش را در رشته ی آواز بسی غنی تر کرد. او همواره از استادان بزرگی چون شادروان عبدالله دوامی، شادروان نور علی برومند، شادروان محمود کريمی، استاد احمد عبادی، استاد علی اصغر بهاری و استاد فرامرز پايور بهره ها گرفته است.همچنین استفاده از تجربه و دانش هنرمندانی چون جلال ذوالفنون، حسين عليزاده، حسن ناهيد، محمدرضا درويشی، علی ناظری، محمود هاشمی، بيژن کامکار، محمد فيريزی و رضا قاسمی به دانش و آگاهی او در زمينه ی ساز و آواز افزوده است.
شهرام ناظری که به چهره ی پر تلاش سالهاي اخير بدل شده، اکنون چند سالی است که به تدريس آواز مشغول است. او اکنون براي همه ی شنوندگان و دوستاداران موسيقی ايرانی چنان آشناست که از هر توصيفی بي نياز است.
استاد در طول دوران هنری خويش آثار متعدد و بسيار زيبايی را به طرفداران و دوستداران موسيقی سنتی هديه کرده است.قطعه ی زير به نام (( کاروان )) از جمله آثار زيبای استاد می باشد که به همراه استاد محمد رضا لطفی يکي از اساتيد برتر در عرصه موسيقی اصيل و سنتی به دوستداران موسيقی سنتی عرضه شده است.ناگفته نماند که اين اثر در وصف و مدح شهيدان ميهن عزيزمان ميباشد.

<< دریافت / فرمت : MP3 / حجم : ۴.۲ مگابایت >>

برای دریافت عکس بصوری پوستر، اینجا کلیک کنید .

الله

shams-e-tabrizi — Fri, 10 Feb 2006 09:22:18 GMT

الله

خدای تعالی شأنه كه آفريدگار جهان و واجب الوجود بالذات است. يگانه و بی نياز. نه از چيزی پديد آمده بلكه قديم است و نه فرزند دارد و نه مانند و همتا.

الله اسم ذات او است و نامهای ديگر دلالت بر صفات او ميكنند يا بر افعال او مانند : رحمن, رحيم, قادر و خالق. در هيچ صفحه قرآن نيست كه چند بار نام او ذكر نشده و صفتی از صفات يا فعلی از افعال يا دليلی بر هستی او نيامده باشد.

با اينكه ما خدای را به صفات و افعال او می شناسيم اما ذات او از عقول و اوهام ما مخفی است چون ما هر چه تصور كنيم و در انديشه ما گنجد محدود است و او نامحدود, و به اصطلاح علمی همه چيز ماهيت دارد و ماهيت قابل وجود و عدم است اما حقيقت او جل جلاله عين وجود است كه احتمال عدم در او راه ندارد.

مشركان و بت پرستان قديم خداهای محدود داشتند. خدای يك شهر غير خدای شهر ديگر و خدای يك نوع از موجودات غير خدای نوع ديگر. خدای خير و نيكخواه غير خدای شر. خدای آفتاب غير خدای ماه , بنابراين هر خدائی محدود بود.

خدائی كه بزرگتر از همه بود و رياست بر همه داشت نيز محدود بود و خدايان ديگر در اراده او تأثير ميكردند و او را از مقاصدش باز ميداشتند. به اعتقاد آنان خدای كل مانند پادشاهی بود كه پيروان خود او اختيار داشتند, اما خدای بر حق همه مخلوقاتش مقهور اويند (( من ذاالذي يشفع عنده الا باذنه )) {هر كس نزد او شفاعت كند به إذن خود او است}.

خداوند تعالی عالم و قادر است همه چيز را دانسته و از روی عمد آفريده, مجبور و مقهور نيست مانند خورشيد كه بی علم و اختيار نور فشاند و مانند بناء نيست كه خانه پس از ساخته شدن از او بی نياز باشد بلكه مانند خورشيد است در اينكه نور پيوسته محتاج به او است, مانند خورشيد نيست كه نداند چه ميكند و مانند بناست در اينكه با تدبير و علم ساخته است « ليس كمثله شيء » . همه چيز مانند او نيست. نه از اشياء خارج است و نه در آنها داخل چنانكه اميرالمومنين « ع » فرمود : درون همه چيز است نه مانند چيزهای ديگر و بيرون از آنها نه مانند بيرون بودن چيزهای ديگر, از همه چيز جداست و عزلت نگزيده بلكه در صفت جداست. در همه چيز حلول نكرده و از همه چيز مفارقت ننموده. (( هو معكم أينما كنتم )) با شماست هر جا كه هستيد, بعضی گويند خدا در طبيعت است و بعضی گويند خدا ضد طبيعت است.

آنكه گويد خدا در در طبيعت است حكمت او را در طبيعت جسته است و قدرت او را در طبيعت يافته و آنكه گويد خدا ضد طبيعت است ميخواهد قدرت او را در خوارق عادات ثابت كند (( تعالی الله عن الضد و الاشباه)). جاهل خدا را از مخلوق دور ميكند و آفريدگان را مستقل از هستی ميپندارد و كار طبيعت را از كار خدا جدا ميسازد. فرزندی كه از پدر و مادر زايد و درختی كه از تخم رويد به نظر او كار طبيعت است نه كار خدا اما اگر به خرق عادات از خاك خشك انسان و گياه پديد آيد كار خداست, آنكه خدا را در طبيعت بيند همه را از خدا داند چون طبيعت هم خلق خداست و آثار حكمت و شعور در آن هويداست.

گروهی ديگر منكر فعل طبيعت شدند تا خدا را ثابت كنند پنداشتند طبيعت ضد او است تا طبيعت را نفی نكنند خدا ثابت نميشود. اين نيز جاهلانه است طبيعت آلتی است متحرك به اراده حق. نبايد اره و تيشه را نفی كرد تا وجود نجار ثابت شود بلكه چون آلت موافق تدبير و مصلحت او در و پنجره ميسازد بايد گفت اره و تيشه خود كاره نيستند و كننده ی كار نجار ماهر است.

آن گروه از فلاسفه كه خدای را عالم به فعل خود ندانستند يا آنها كه او را در كار مجبور شمردند و آن فرقه از متكلمين كه جهان را از خدای بی نياز دانستند و آنها كه تأثير طبيعت را مخالف قدرت حق پنداشتند و آن گروه كه حق را از عالم جدا كردند و محدود ساخته در كنجی نشاندند و عالم را مستقل از وجود حق ساختند و عوام صوفيه كه به حلول قائل گشتند هيچ يك درست نيست همه بر خلاف قول اهل حق است, حكمای متأهلين و عرفای شامخين و اولياء دين و ائمه راشدين سلام الله عليهم اجمعين بر آنچه گفته شد متفقند.

معتقديم كه انسان عاقل چون در فعلی به تأمل نگرد خواهد يافت فاعل او با شعور و اراده است يا نيست. نقشی كه به عمد بر ديوار كشيد شده و خطی كه به عمد بر كاغذ نوشته اند با آنكه با ريختن مركب و غلطيدن قلم پديد آمده باشد فرق دارد. از اين راه به فاعل باشعور و اراده پی بردند, خواب های صادق كه مردم از قديم ديدند و تعبير آن را در بيداری مشاهده كردند چنانكه دانستند موجودات غيبی عالم به آينده اند نيز آنها را بوجود عالم غيب هدايت كرد گردش آسمان و كواكب به وضع منظم انسان را فطرة به خالق با ارده ميكند چنانكه چنانكه اگر بينيم آسيائی بی سبب ميگردد آنرا به موجود غيبی نسبت ميدهيم.